{"id":2329,"date":"2018-07-03T15:11:32","date_gmt":"2018-07-03T13:11:32","guid":{"rendered":"http:\/\/dominiakah.com\/wp\/?page_id=2329"},"modified":"2018-09-27T12:18:13","modified_gmt":"2018-09-27T10:18:13","slug":"globusy-ziemskie-henryk-jan-dominiak","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/globusy-ziemskie-henryk-jan-dominiak\/","title":{"rendered":"Globusy ziemskie\u00a0Henryk Jan Dominiak"},"content":{"rendered":"

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0<\/span><\/h2>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0<\/span><\/h3>\n

kategoria prawa Znak towarowy – nazwa DOMINIAK AH<\/h3>\n

Globusy ziemskie\u00a0Henryk Jan Dominiak<\/a><\/span> – w\u0142\u0105\u015bciciel\u00a0Tychy \/ PL –\u00a0Klasyfikacja wiede\u0144ska\u00a024.01.15 –\u00a0Klasyfikacja nicejska\u00a016. Data og\u0142oszenia, numer BUP, kod publikacji – 2016-07-18, 15\/2016, P006 – Zg\u0142oszenia znak\u00f3w towarowych (od 15.04.2016r.). Data publikacji, numer WUP, kod publikacji – 2017-02-28, 02\/2017, P001 – Udzielone prawa ochronne na znaki towarowe. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak – opis. <\/span><\/p>\n

.<\/span><\/p>\n

\"Globusy
Globusy ziemskie\u00a0Henryk Jan Dominiak<\/figcaption><\/figure>\n

. <\/span><\/p>\n

\"Globusy. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

.<\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak globus\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

GLOBUS [\u0142ac.], model kulisty Ziemi, sfery niebieskiej (astronomiczny globus nieba) lub innego cia\u0142a niebieskiego (np. Ksi\u0119\u017cyca). <\/span><\/p>\n

Na powierzchni globusa Ziemi powierzchnia kuli ziemskiej odwzorowana jest za pomoc\u0105 rzutu \u015brodkowego, dzi\u0119ki czemu skala globusa jest sta\u0142a. <\/span><\/p>\n

Poza lobusami przedstawiaj\u0105cymi obraz powierzchni Ziemi, istniej\u0105 globusy plastyczne, ukazuj\u0105ce rze\u017ab\u0119 terenu, oraz globusy \u015blepe (tzw. indukcyjne), bez naniesionego obrazu kartograficznego. <\/span><\/p>\n

Astronomiczne globusy nieba przedstawiaj\u0105 obraz gwia\u017adzistego nieba widzianego \u201eod zewn\u0105trz”. <\/span><\/p>\n

Globusy s\u0142u\u017c\u0105 g\u0142\u00f3wnie do nauczania szkolnego. <\/span><\/p>\n

W czasach dawniejszych u\u017cywane by\u0142y w nawigacji. <\/span><\/p>\n

Pierwszy globus (Ziemi) wykona\u0142 wroku 150 p.n.e. Krates z Mallos. <\/span><\/p>\n

Najstarszy zachowany do dzi\u015b globus M. Behaima pochodzi z 1492. <\/span><\/p>\n

W Polsce najciekawszym tego rodzaju zabytkiem jest Globus Jagiello\u0144ski z roku 1510, przechowywany w Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak <\/span><\/h4>\n

r\u00f3wnik\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

\u00a0R\u00d3WNIK, ko\u0142o wielkie b\u0119d\u0105ce przeci\u0119ciem powierzchni kuli o wyr\u00f3\u017cnionej osi przez p\u0142aszczyzn\u0119 prostopad\u0142\u0105 do tej osi i przechodz\u0105c\u0105 przez \u015brodek kuli. <\/span><\/p>\n

R\u00f3wnik niebieski jest ko\u0142em wielkim na sferze niebieskiej powsta\u0142ym w wyniku przeci\u0119cia jej przez prostopad\u0142\u0105 do osi \u015bwiata p\u0142aszczyzn\u0119 przechodz\u0105c\u0105 przez \u015brodek sfery niebieskiej. Wzgl\u0119dem r\u00f3wnika niebieskiego okre\u015bla si\u0119 deklinacj\u0119 cia\u0142 niebieskich. <\/span><\/p>\n

R\u00f3wnik ziemski jest przeci\u0119ciem powierzchni Ziemi p\u0142aszczyzn\u0105 prostopad\u0142\u0105 do jej osi i przechodz\u0105c\u0105 przez \u015brodek Ziemi. D\u0142ugo\u015b\u0107 r\u00f3wnika ziemskiego wynosi 40 070 368 m. R\u00f3wnik ziemski dzieli Ziemi\u0119 na p\u00f3\u0142kul\u0119 pn. i p\u00f3\u0142kul\u0119 pd. <\/span><\/p>\n

Od r\u00f3wnika ziemskiego wyznacza si\u0119 szeroko\u015b\u0107 geogr. (geograficzna d\u0142ugo\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107). <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0<\/span><\/h4>\n

wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne astronomiczne\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

WSP\u00d3\u0141RZ\u0118DNE ASTRONOMICZNE, wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne sferyczne s\u0142u\u017c\u0105ce do opisania kierunku do obiekt\u00f3w astr., czyli ich po\u0142o\u017cenia na sferze niebieskiej. <\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych astronomicznych okre\u015blony jest przez podanie: <\/span><\/p>\n

1) pocz\u0105tku uk\u0142adu 0 (umieszczonego zwykle w miejscu obserwacji, \u015brodku Ziemi lub S\u0142o\u0144ca). <\/span><\/p>\n

2) p\u0142aszczyzny podstawowej P przechodz\u0105cej przez punkt 0.\u00a0<\/span><\/p>\n

3) kierunku podstawowego k\u00a0le\u017c\u0105cego w p\u0142aszczy\u017anie P. <\/span><\/p>\n

W uk\u0142adzie w ten spos\u00f3b okre\u015blonym wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne astronomiczne cia\u0142a niebieskiego s\u0105 dwoma k\u0105tami (lub odpowiadaj\u0105cymi im \u0142ukami wielkich k\u00f3\u0142 na sferze niebieskiej) U i V, gdzie U jest k\u0105tem mi\u0119dzy rzutem i’ na p\u0142aszczyzn\u0119 P p\u00f3\u0142prostej i poprowadzonej z punktu 0 ku danen cia\u0142u niebieskiemu a kierunkiem k. Natomiast V jest k\u0105tem mi\u0119dzy p\u00f3\u0142prost\u0105 i a p\u0142aszczyzn\u0105 podstawow\u0105 P. <\/span><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywane w astronomii s\u0105 cztery uk\u0142ady wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych astronomicznych: horyzontalny, r\u00f3wnikowo-po\u0142udnikowy, r\u00f3wnikowo-r\u00f3wnonocny i ekliptyczny. <\/span><\/p>\n

K\u0105tami okre\u015blaj\u0105cymi po\u0142o\u017cenie cia\u0142a niebieskiego na sferze niebieskiej s\u0105: <\/span><\/p>\n

a) w uk\u0142adzie horyzontalnym azymut (k\u0105t dwu\u015bcienny mi\u0119dzy p\u0142aszczyzn\u0105 po\u0142udnika a p\u0142aszczyzn\u0105 przechodz\u0105c\u0105, przez dane cia\u0142o oraz zenit i nadir). W<\/span>ysoko\u015b\u0107 i odleg\u0142o\u015b\u0107 zenitalna (k\u0105t mi\u0119dzy p\u00f3\u0142prostymi poprowadzonymi z punktu obserwacji: jedn\u0105 przechodz\u0105c\u0105 przez zenit, drug\u0105 – przez dane cia\u0142o).\u00a0<\/span><\/p>\n

b) w uk\u0142adzie r\u00f3wnikowo-po\u0142udnikowym – k\u0105t godzinny (k\u0105t dwu\u015bcienny mi\u0119dzy p\u0142aszczyzn\u0105 po\u0142udnika a p\u0142aszczyzn\u0105 przechodz\u0105c\u0105 przez dane cia\u0142o i bieguny \u015bwiata) i deklinacjanacja.\u00a0<\/span><\/p>\n

c) w uk\u0142adzie r\u00f3wnikowo-r\u00f3wnonocnym rektas<\/span>censja i deklinacja.\u00a0<\/span><\/p>\n

d) w uk\u0142adzie ekliptycznym d\u0142ugo\u015b\u0107 ekliptyczna (k\u0105t dwu\u015bcienny mi\u0119dzy prostopad\u0142ymi do p\u0142aszczyzny ekliptyki p\u0142aszczyznami: jedn\u0105 przechodz\u0105c\u0105 przez punkty r\u00f3wnonocy, drug\u0105 przez dane cia\u0142o). Poza tym szeroko\u015b\u0107 ekliptyczna (k\u0105t mi\u0119dzy p\u0142aszczyzn\u0105 ekliptyki a p\u00f3\u0142prost\u0105 poprowadzon\u0105 z punktu obserwacji przez dane cia\u0142o). U\u017cywa si\u0119 tak\u017ce uk\u0142adu galaktycznego, w kt\u00f3rym p\u0142aszczyzn\u0105 podstawow\u0105 jest p\u0142aszczyzna Galaktyki (p\u0142aszczyzna o najwi\u0119kszej g\u0119sto\u015bci. w Galaktyce), a kierunkiem podstawowym kierunek ku j\u0105dru Galaktyki wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnymi astronomicznymi w tym uk\u0142adzie s\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 galaktyczna. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0<\/span><\/h4>\n

wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne geograficzne\u00a0<\/span><\/h4>\n

.<\/span><\/p>\n

WSP\u00d3\u0141RZ\u0118DNE GEOGRAFICZNE, wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne sferyczne okre\u015blaj\u0105ce po\u0142o\u017cenie punktu na powierzchni Ziemi, nosz\u0105ce nazwy geograficznej d\u0142ugo\u015bci i szeroko\u015bci. Uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geogeaficznych tworzy tzw. siatk\u0119 geograficzn\u0105, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z po\u0142udnik\u00f3w i r\u00f3wnole\u017cnik\u00f3w. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak <\/span><\/h4>\n

wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne geodezyjne\u00a0\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

WSP\u00d3\u0141RZ\u0118DNE GEODEZYJNE, wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne okre\u015blaj\u0105ce po\u0142o\u017cenie punktu na Ziemi w uk\u0142adzie zwi\u0105zanym z konkretn\u0105 elipsoid\u0105 odniesienia (elipsoida ziemska). <\/span><\/p>\n

S\u0105 nimi np.:\u00a0<\/span><\/p>\n

a) geodezyjna d\u0142ugo\u015b\u0107 – k\u0105t mi\u0119dzy p\u00f3\u0142p\u0142aszczyznami po\u0142udnika punktu zrzutowanego na elipsoid\u0119 i po\u0142udnika zerowego elipsoidy.\u00a0<\/span><\/p>\n

b) geodezyjna szeroko\u015b\u0107 – k\u0105t mi\u0119dzy normaln\u0105 do elipsoidy odniesienia w danym punkcie a p\u0142aszczyzn\u0105 r\u00f3wnika elipsoidy.\u00a0<\/span><\/p>\n

Maj\u0105c wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne geodezyjne dw\u00f3ch punkt\u00f3w, mo\u017cna obliczy\u0107 d\u0142ugo\u015b\u0107 odcinka \u0142\u0105cz\u0105cego te punkty oraz jego azymut. <\/span><\/p>\n

Mo\u017ce on si\u0119 znajdowa\u0107 w jednej z czterech \u0107wiartek: <\/span><\/p>\n

NO – od 0 do 90\u00b0, SO – od 90 do 180\u00b0, SW – od 180 do 270\u00b0, NW – od 270 do 360\u00b0. <\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnymi geodezyjnymi s\u0105 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne Gaussa-Kr\u00fcgera, stanowi\u0105ce uk\u0142ad p\u0142aski, prostok\u0105tny, o osiach x i y usytuowanych zgodnie z kierunkami stron \u015bwiata. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak <\/span><\/h4>\n

elipsoida ziemska\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

ELIPSOIDA ZIEMSKA, elipsoida obrotowa sp\u0142aszczona, kszta\u0142tem i rozmiarami jak najbardziej zbli\u017cona do rzeczywistego kszta\u0142tu Ziemi (geoida). <\/span><\/p>\n

Spe\u0142nia warunki: \u015brodek elipsoidy ziemskiej pokrywa si\u0119 ze \u015brodkiem ci\u0119\u017cko\u015bci Ziemi, o\u015b ma\u0142a elipsoidy ziemskiej pokrywa si\u0119 z osi\u0105 obrotu Ziemi. <\/span><\/p>\n

Wielko\u015b\u0107 elipsoidy ziemskiej okre\u015blaj\u0105 d\u0142ugo\u015bci p\u00f3\u0142osi wielkiej a i ma\u0142ej b. R\u00f3wnik i r\u00f3wnole\u017cniki na powierzchni elipsoidy ziemskiej s\u0105 ko\u0142ami, a po\u0142udniki elipsami. Wynika st\u0105d zmienno\u015b\u0107 d\u0142ugo\u015bci \u0142uku po\u0142udnika, odpowiadaj\u0105cego jednemu stopniowi szer. geogr. Z pomiaru d\u0142. tego \u0142uku, dokonanego metodami geodezyjnymi, mo\u017cna wyznaczy\u0107 elementy elipsoidy ziemskiej. <\/span><\/p>\n

W zastosowaniach geodezyjnych u\u017cywa si\u0119 tzw. elipsoidy odniesienia, na kt\u00f3r\u0105 rzutuje si\u0119 punkty fiz. pow. Ziemi. <\/span><\/p>\n

Ma ona te same wymiary co elipsoida ziemska, ale jest styczna w pewnym, punkcie (zwykle w \u015brodku mierzonego obszaru) do geoidy. <\/span><\/p>\n

Wyznaczenie w\u0142a\u015bciwej elipsoidy ziemskiej jest ci\u0105gle jeszcze przedmiotem bada\u0144 geodezji. <\/span><\/p>\n

Teori\u0119 o elipsoidalnym kszta\u0142cie Ziemi og\u0142osi\u0142 Newton, podaj\u0105c w roku 1687 jej sp\u0142aszczenie. W 1735-45 teori\u0119 t\u0119 sprawdzono metod\u0105 pomiaru d\u0142ugo\u015bci \u0142uku po\u0142udnika, dokonanego w Peru przez P. Bouguera i w Laponii przez P. de Maupertuisa. <\/span><\/p>\n

W miar\u0119 post\u0119pu bada\u0144 wyznaczane by\u0142y elementy elipsoidy ziemskiej przez F.W. Bessela (1841), A.R. Clarke’a (1880), J.F. Hayforda (1909), F.N. Krasowskiego (1940). <\/span><\/p>\n

W ostatnich latach do badania kszta\u0142tu elipsoidy ziemskiej\u00a0zastosowano metod\u0119 wykorzystuj\u0105c\u0105 obserwacje ruchu sztucznych satelit\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Elipsoida Hayforda przyj\u0119ta zosta\u0142a 1924 jako mi\u0119dzynar. elipsoida odniesienia na podstawie uchwa\u0142y Mi\u0119dzynar. Unii Geod.-Geofiz. Jej elementy: a = 6 378 388 m, b = 6 356 912 m. <\/span><\/p>\n

W Polsce, Rosji obecnie przyj\u0119ta jest dok\u0142adniej wyznaczona elipsoida Krasowskiego, kt\u00f3rej <\/span><\/p>\n

\u00a0elementy wynosz\u0105: a = 6 378 245 m, b = 6 356 863 m. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak <\/span><\/h4>\n

siatka geograficzna\u00a0\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

SIATKA GEOGRAFICZNA, uk\u0142ad po\u0142udnik\u00f3w i r\u00f3wnole\u017cnik\u00f3w na powierzchni Ziemi. <\/span><\/p>\n

Po\u0142udnik przechodz\u0105cy przez obserwatorium astr. w Greenwich jest obecnie mi\u0119dzynar. po\u0142udnikiem pocz\u0105tkowym.\u00a0<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnole\u017cnik, kt\u00f3rego p\u0142aszczyzna przechodzi przez \u015brodek kuli ziemskiej, nazywa si\u0119 r\u00f3wnikiem. <\/span><\/p>\n

Po\u0142udnik pocz\u0105tkowy i r\u00f3wnik tworz\u0105 uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geograficznych (geograficzna d\u0142ugo\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107), wzgl\u0119dem kt\u00f3rego wyznacza si\u0119 po\u0142o\u017cenie punktu na powierzchni kuli ziemskiej.\u00a0<\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0<\/span><\/h4>\n

siatka kartograficzna\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

SIATKA KARTOGRAFICZNA, odwzorowana na mapie siatka geograficzna lub siatka wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geod. (Gaussa-Krilgera wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne). Przy tworzeniu mapy siatka kartograficzna s\u0142u\u017cy jako podstawowa konstrukcja do nanoszenia szczeg\u00f3\u0142\u00f3w terenowych. Przy korzystaniu z mapy umo\u017cliwia odczytywanie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych punkt\u00f3w. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak <\/span><\/h4>\n

geograficzna d\u0142ugo\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

GEOGRAFICZNA D\u0141UGO\u015a\u0106 I SZEROKO\u015a\u0106, wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne geogr. okre\u015blaj\u0105ce po\u0142o\u017cenie punktu na kuli ziemskiej. <\/span><\/p>\n

D\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzna,\u00a0\u03bb – k\u0105t zawarty pomi\u0119dzy p\u00f3\u0142p\u0142aszczyzn\u0105 po\u0142udnika danego punktu Ziemi i p\u00f3\u0142p\u0142aszczyzn\u0105 po\u0142udnika zerowego (Greenwich), liczony w kierunku wsch. (d\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzna wschod<\/span>nia) lub zach. (d\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzna zachodnia). <\/span><\/p>\n

W geografii wyra\u017ca si\u0119 zwykle d\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzn\u0105 w mierze stopniowej (od 0\u00b0\u00a0do 180\u00b0). <\/span><\/p>\n

Po\u0142udnik przeciwleg\u0142y do po\u0142udnika zerowego ma d\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzn\u0105 180\u00b0. <\/span><\/p>\n

Na r\u00f3wniku jednemu stopniowi d\u0142ugo\u015bci geograficznej odpowiada \u0142uk 111,32 krn, na szeroko\u015bci geograficznej\u00a0\u03c6\u00a0– \u0142uk\u00a0 111,32\u00a0\u00b7 cos \u03c6 km. <\/span><\/p>\n

W astronomii stosuje si\u0119 przewa\u017cnie miar\u0119 czasow\u0105 (24 godz odpowiada 360\u00b0). <\/span><\/p>\n

D\u0142ugo\u015b\u0107 geograficzn\u0105 okre\u015bla si\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0105 czasu miejscowego po\u0142udnika danego punktu Ziemi i po\u0142udnika zerowego (jednemu stopniowi\u00a0d\u0142ugo\u015bci geograficznej odpowiada r\u00f3\u017cnica czasu 4m). <\/span><\/p>\n

Od 1884 za zerowy\u00a0 po\u0142udnik przyj\u0119to po\u0142udnik przechodz\u0105cy przez obserywatorium w Greenwich, kt\u00f3re nadaje sygna\u0142y czasu uniwersalnego (czasu rachuba). <\/span><\/p>\n

Dawniej zerowymi by\u0142y po\u0142udniki, kt\u00f3rych obecne d\u0142ugo\u015bci geogr. s\u0105: <\/span><\/p>\n

17\u00b0 39’46” = 1h10m39s1 d\u0142. zach. (po\u0142udnik przechodz\u0105cy przez Ferro). <\/span><\/p>\n

2\u00b0 2’14” = 0h9m20s9 d\u0142. wsch. (Pary\u017c). <\/span><\/p>\n

13\u00b0 23’42” = 0h53m34s8 d\u0142. wsch. (Berlin). <\/span><\/p>\n

77\u00b0 3\u20192″ = 5h8m12s1 d\u0142. zach. (Waszyngton). <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

szeroko\u015b\u0107 geogr.\u00a0<\/span><\/h4>\n

.<\/span><\/p>\n

Szeroko\u015b\u0107 geograficzna,\u00a0\u03c6 – k\u0105t (od 0\u00b0 do 90\u00b0) zawarty pomi\u0119dzy promieniem wodz\u0105cym danego punktu Ziemi i p\u0142aszczyzn\u0105 r\u00f3wnika ziemskiego. <\/span><\/p>\n

Jest on r\u00f3wny k\u0105towi mi\u0119dzy kierunkiem do zenitu i p\u0142aszczyzn\u0105 r\u00f3wnika niebieskiego lub wysoko\u015bci bieguna nad horyzontem. <\/span><\/p>\n

Punkty po\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142kuli pn. maj\u0105 szeroko\u015b\u0107 geograficzn\u0105 pn., na p\u00f3\u0142kuli pd. – sszeroko\u015b\u0107 geograficzn\u0105 pd. <\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c wobec sp\u0142aszczenia kuli ziemskiej po\u0142udniki ziemskie nie s\u0105 ko\u0142ami, jednemu stopniowi szeroko\u015bci geograficzn\u0105ej odpowiadaj\u0105 r\u00f3\u017cne ich d\u0142ugo\u015bci od 110,56 km (przy r\u00f3wniku) do 111,71 krn (w okolicach biegun\u00f3w). <\/span><\/p>\n

W astronomii szeroko\u015b\u0107 geograficzna jest okre\u015blana jako wysoko\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocnego bieguna niebieskiego dla danego punktu Ziemi. <\/span><\/p>\n

Wyznaczenie d\u0142ugo\u015bci geogr. jakiego\u015b miejsca na Ziemi sprowadza si\u0119 do wyznaczenia r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy czasem miejscowym i czasem uniwersalnym (tj. czasem. miejscowym w Greenwich). Czas miejscowy wyznaczany jest na podstawie obserwacji astronomicznych, za\u015b czas uniwersalny uzyskuje si\u0119 odbieraj\u0105c sygna\u0142y czasu nadawane przez radio. <\/span><\/p>\n

Metody wyznaczania szeroko\u015bci geogr. oparte s\u0105 na znanych zale\u017cno\u015bciach astr. mi\u0119dzy szeroko\u015bci\u0105 geogr., deklinacj\u0105 cia\u0142a niebieskiego i jego wysoko\u015bci\u0105 (lub odleg\u0142o\u015bci\u0105 zenitaln\u0105) w chwili g\u00f3rowania lub w chwili do\u0142owania. <\/span><\/p>\n

Zagadnienie sprowadza si\u0119 do pomiaru wysoko\u015bci cia\u0142a niebieskiego o znanej deklinacji. G.d. i sz. statku wyznacza si\u0119 cz\u0119sto z pomiar\u00f3w wysoko\u015bci S\u0142o\u0144ca (sekstansem). <\/span><\/p>\n

W nawigacji wyznacza si\u0119 wsp\u00f3\u0142rz\u0119dne geogr. tak\u017ce pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 antenami kierunkowymi, kt\u00f3re odbieraj\u0105 fale elektromagnet. z miejsc o znanych dok\u0142adnie wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geograficznych. Ostatnio do wyznaczania wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geogr. stosuje si\u0119 tak\u017ce metody oparte na obserwacji sztucznych satelit\u00f3w<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0<\/span><\/h4>\n

kontynent\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

KONTYNENT [\u0142ac.], wielki obszar l\u0105dowy o powierzchni przekraczaj\u0105cej kilka mln km\u00b2, otoczony przez morza i oceany. W geologii do kontynentu zalicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c szelfy. Kontynenty grupuj\u0105 si\u0119 przewa\u017cnie na pn. p\u00f3\u0142kuli Ziemi. \u0141\u0105czna powierzchnia kontynent\u00f3w (z wyspami i \u0142\u0105cznie z Oceani\u0105) obejmuje 147,9 mln km\u00b2, co stanowi 29% powierzchni kuli ziemskiej. <\/span><\/p>\n

Pochodzenie i obecne rozmieszczenie kontynent\u00f3w i basen\u00f3w oceanicznych jest rozmaicie t\u0142umaczone przez wiele teorii (geotektoniczne teorie). <\/span><\/p>\n

Kontynenty (z wyspami): <\/span><\/p>\n

a) Nazwa kontynentu – Eurazja: powierzchnia 53,45 mln km\u00b2 – \u015brednia wys. Europa 292 m n.p.m., Azja 987 m n.p.m. – najwy\u017cszy szczyt Czomolungma 8848 m n.p.m. . <\/span><\/p>\n

b) Nazwa kontynentu – Afryka: powierzchnia 30,3 mln km\u00b2 – \u015brednia wys. 657 m n.p.m. – najwy\u017cszy szczyt Kilimand\u017caro 5895 m n.p.m. . <\/span><\/p>\n

c) Nazwa kontynentu – Ameryka Pn.: powierzchnia 24,24 mln km\u00b2 – \u015brednia wys. 781 m n.p.m. – najwy\u017cszy szczyt Mac Kinley 6194 m n.p.m. .\u00a0<\/span><\/p>\n

d) Nazwa kontynentu – Ameryka Pd.: powierzchnia 17,8 mln km\u00b2 – \u015brednia wys. 655 m n.p.m. – najwy\u017cszy szczyt Aconcagua 6960 m n.p.m. . <\/span><\/p>\n

e) Nazwa kontynentu – Antarktyda: powierzchnia 13,17 mln km\u00b2 bez lodowc\u00f3w szelfowych –\u00a0\u015brednia wys. 2175 m n.p.m. –\u00a0 najwy\u017cszy szczyt Vinson 5140 m n.p.m. . <\/span><\/p>\n

f) Nazwa kontynentu – Australia – bez Oceanii: powierzchnia 7,7\u00a0 mln km\u00b2 –\u00a0\u015brednia wys. 292,5 m n.p.m. – najwy\u017cszy G\u00f3ra Ko\u015bciuszki 2234 szczyt m n.p.m. . <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak <\/span><\/h4>\n

ocean\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

OCEAN [\u0142ac. < gr.], ocean \u015bwiatowy, wszechocean, wszechmorze, s\u0142ona pow\u0142oka wodna pokrywaj\u0105ca wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kuli ziemskiej, cz\u0119\u015b\u0107 hydrosfery. <\/span><\/p>\n

Powierzchnia ocean\u00f3w wynosi 361 mln km\u00b2, co stanowi 71 % powierzchni globu ziemskiego. <\/span><\/p>\n

Wody ocean\u00f3w rozmieszczone s\u0105 na powierzchni Ziemi nier\u00f3wnomiernie. na p\u00f3\u0142kuli pn. zajmuj\u0105 61% (l\u0105dy 39%), na pd. – 81% (l\u0105dy 19%). <\/span><\/p>\n

Obj\u0119to\u015b\u0107 w\u00f3d wynosi 1370,4 mln km\u00b3. <\/span><\/p>\n

\u015arednia g\u0142\u0119b. 3752 m, najwi\u0119ksza 11 034 m (w Rowie Maria\u0144skim). <\/span><\/p>\n

Wszechocean dzieli si\u0119 na trzy cz\u0119\u015bci (oceany: Spokojny, Atlantycki, Indyjski), rozdzielone kontynentami i progami podwodnymi. Niekiedy wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 czwarty ocean, P\u00f3\u0142nicny Ocean Lodowaty, kt\u00f3ry przy podziale wszechoceanu na trzy cz\u0119\u015bci wlicza si\u0119 do Oceanu Atlantyckiego (jako Morze Arktyczne). <\/span><\/p>\n

Na p\u00f3\u0142nocy granic\u0119 mi\u0119dzy Oceanem Atlantyckim a Oceanem Spokojnym stanowi Cie\u015bnina Beringa, na pd. – najkr\u00f3tsza linia od przyl\u0105dka Horn do Ziemi Grahama. <\/span><\/p>\n

Granica mi\u0119dzy Oceanem Atlantyckim a Oceanem Indyjskim biegnie po\u0142udnikowo od Przyl\u0105dka Igielnego (20\u00b0 d\u0142. geogr. wsch.), mi\u0119dzy Oceanem Indyjskim a Oceanem Spokojnym – od pn. wej\u015bcia do cie\u015bniny Malakka wzd\u0142u\u017c pd. brzeg\u00f3w wysp Archipelagu Malajskiego, od wyspy Timor do przyl\u0105dka Talbot w Australii. Dalej wybrze\u017cem Australii do przyl\u0105dka Howe, przez Cie\u015bnin\u0119 Bassa do przyl\u0105dka Portland na Tasmanii. Sk\u0105d od Przyl\u0105dka Po\u0142udniowo-Wschodniego wzd\u0142u\u017c po\u0142udnika 147\u00b0 d\u0142. geogr. wsch. do Antarktydy. <\/span><\/p>\n

Brze\u017cne rejony oocean\u00f3w oddzielone od otwartych w\u00f3d \u0142a\u0144cuchami wysp lub progami podwodnymi stanowi\u0105 w\u0142a\u015bciwe morza. <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

oceany cd.<\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

Granic\u0119 mi\u0119dzy oceanami a atmosfer\u0105 ziemsk\u0105 stanowi poziom ocean\u00f3w( poziom morza).<\/p>\n

Pod wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w (m.in. hydrometeorologicznych, geodynarnicznych i kosmicznych) poziom wszechoceanu ulega wahaniom. Tote\u017c w codziennej praktyce bierze si\u0119 za podstaw\u0119 \u015bredni poziom wyznaczony na podstawie wynik\u00f3w wieloletnich obserwacji.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnice \u015brednich wysoko\u015bci wieloletnich poziom\u00f3w w pobli\u017cu kontynent\u00f3w mog\u0105 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach ocean\u00f3w dochodzi\u0107 do 2 m.<\/p>\n

Charakterystyczny jest wy\u017cszy poziom wszechoceanu na tym samym r\u00f3wnole\u017cniku przy zach. brzegach kontynent\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c (na p\u00f3\u0142kuli pn.) wy\u017cszy w miar\u0119 przesuwania si\u0119 na p\u00f3\u0142noc.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnice te nie maj\u0105 wi\u0119kszego znaczenia przy pomiarach g\u0142\u0119boko\u015bci, wp\u0142ywaj\u0105 natomiast na dok\u0142adno\u015b\u0107 pomiar\u00f3w na l\u0105dzie. Dla potrzeb precyzyjnej niwelacji przyjmuje si\u0119 tzw. zero umowne. Jednym z nich jest np. zero wodowskazu w Amsterdamie.<\/p>\n

Skorupa ziemska ma pod oceanami odmienn\u0105 budow\u0119 ni\u017c w obr\u0119bie kontynent\u00f3w. Pow\u0142oka sialu jest cie\u0144sza (na du\u017cych obszarach dna Oceanu Spokojnego brak jej zupe\u0142nie).<\/p>\n

Powierzchnia Mohorovi\u010dicia znajduje si\u0119 na niewielkich g\u0142\u0119boko\u015bciach, pod Oceanem Atlantyckim ok. 10 km, pod Oceanem Spokojnym – kilka (przy kilkudziesi\u0119ciu km w obr\u0119bie kontynent\u00f3w).<\/p>\n

Normalna anomalia si\u0142y ci\u0119\u017cko\u015bci jest dla ca\u0142o\u015bci dna ocean\u00f3w dodatnia, z maksymaln\u0105 warto\u015bci\u0105 do 300 mgl w basenach oceanicznych.<\/p>\n

Szybko\u015b\u0107 przechodzenia fal sejsmicznych powierzchniowych pod oceanami jest wi\u0119ksza ni\u017c w przypadku kontynent\u00f3w (pod Oceanem Spokojnym 3,65 km\/sek, dla Eurazji 2,87 km\/sek).<\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

oceany ci\u0105g dalszy<\/h4>\n

.<\/span><\/p>\n

Teorie pochodzenia basen\u00f3w oceanicznych, stanowi\u0105ce jednocze\u015bnie teorie pochodzenia ocean\u00f3w, podzieli\u0107 mo\u017cna na trzy grupy.<\/p>\n

Wed\u0142ug pierwszej (teoria permanencji) oceany znajdowa\u0142y si\u0119 zawsze w tych samych co obecnie miejscach.<\/p>\n

Wed\u0142ug drugiej powsta\u0142y na miejscu zapadni\u0119tych kontynent\u00f3w (teoria pomostowa).<\/p>\n

Wed\u0142ug trzeciej powsta\u0142y na skutek w\u0119dr\u00f3wek kontynent\u00f3w (teoria Wegenera).<\/p>\n

W topografii dna ocean\u00f3w rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 kilka wielkich form morfologicznych, r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 spadkami, charakterem urze\u017abienia (dno oceaniczne) oraz budow\u0105 geologiczn\u0105.<\/p>\n

Rze\u017aba dna ocean\u00f3w kszta\u0142tuje si\u0119 pod dzia\u0142aniem zar\u00f3wno si\u0142 endogenicznych (endogeniczne procesy), jak i egzogenicznych (egzogeniczne procesy). Si\u0142y endogeniczne (powoduj\u0105ce np. trz\u0119sienia podwodne, wulkanizm) odgrywaj\u0105 g\u0142. rol\u0119 przede wszystkim przy powstawaniu wielkich form dna oceanicznego.<\/p>\n

Procesy egzogeniczne (wywo\u0142ane np. ruchami w\u00f3d ocean\u00f3w, dzia\u0142alno\u015bci\u0105 organizm\u00f3w morskich, procesami chem.) mog\u0105 powodowa\u0107 niekiedy powstawanie ma\u0142ych form ukszta\u0142towania dna oceanicznego. Dno oceaniczne pokrywaj\u0105 g\u0142\u0119bokomorskie osady pelagiczne (krzemionkowe, wapienne). R\u00f3wnie\u017c czerwony i\u0142 g\u0142\u0119binowy (stanowi\u0105cy ko\u0144cowe stadium osad\u00f3w pelagicznych z domieszk\u0105 py\u0142\u00f3w kosmicznych, py\u0142\u00f3w i ska\u0142 wulkanicznych, zalegaj\u0105cy najg\u0142\u0119bsze obszary ocean\u00f3w, g\u0142. Oeanu Spokojnego i Oceanu Atlantyckiego). Dalej osady p\u0142ytkowodne, terygeniczne, zalegaj\u0105ce na dnach szelfowych.<\/p>\n

Rze\u017aba dna ocean\u00f3w kszta\u0142tuje si\u0119 pod dzia\u0142aniem zar\u00f3wno si\u0142 endogenicznych (endogeniczne procesy), jak i egzogenicznych (egzogeniczne procesy).
\n.<\/p>\n

a) Ocean Spokojny – powierzchnia 179 679 mln km\u00b2, \u015brednia g\u0142\u0119b. 4028 m,\u00a0maksymalna g\u0142\u0119b. 11 034 m.<\/p>\n

b) Ocean Atlantycki – powierzchnia 106 463 mln km\u00b2, \u015brednia g\u0142\u0119b. 3332 m, maksymalna g\u0142\u0119b. 9 219 m.<\/p>\n

c) Ocean Indyjski – powierzchnia 74 917 mln km\u00b2, \u015brednia g\u0142\u0119b. 3897 m,\u00a0maksymalna g\u0142\u0119b. 7 450 m.<\/p>\n

.<\/p>\n

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak <\/span><\/h4>\n

linki zewn\u0119trzne\u00a0<\/span><\/h4>\n

. <\/span><\/p>\n

Muzeum Miniaturowej Sztuki Profesjonalnej Henryk Jan Dominiak<\/span><\/a> w Tychach . <\/span><\/p>\n

. <\/span><\/p>\n

\"\".<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0 Globusy ziemskie Henryk Jan Dominiak\u00a0 kategoria prawa Znak towarowy – nazwa DOMINIAK AH Globusy ziemskie\u00a0Henryk Jan Dominiak – w\u0142\u0105\u015bciciel\u00a0Tychy \/ PL –\u00a0Klasyfikacja wiede\u0144ska\u00a024.01.15 –\u00a0Klasyfikacja nicejska\u00a016. Data og\u0142oszenia, numer BUP, kod publikacji – 2016-07-18, 15\/2016, P006 – Zg\u0142oszenia znak\u00f3w towarowych (od 15.04.2016r.). Data publikacji, numer WUP, kod publikacji – 2017-02-28, 02\/2017, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1086,"parent":0,"menu_order":1796,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2329","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2329"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2818,"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2329\/revisions\/2818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dominiakah.com\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}